Աջակցությունից մինչև առաջնորդություն

Առաջնորդության երկամյա ծրագրի միջոցով մենք հավաքագրում և աջակցում ենք բացառիկ բուհական շրջանավարտների ու մասնագետների՝ հնարավորություն տալով նրանց դասավանդելու անբավարար աջակցություն ստացող համայնքներում և միաժամանակ զարգացնելով կրթության ոլորտը վերափոխող առաջնորդներ դառնալու համար անհրաժեշտ հմտությունները, մտածելակերպն ու փորձը։ Ծրագիրը համադրում է դասարանային փորձի ազդեցությունն առաջնորդության զարգացման հետ՝ մասնակիցներին պատրաստելով կիրառելու դասավանդման նորարարական մոտեցումներ, խթանելու կրթական հավասարությունը և առաջնորդելու համապետական համակարգային փոփոխություն։

«Դասավանդի՛ր հանուն Հայաստանի»-ի Առաջնորդության երկամյա ծրագրի ընթացքում Ուսուցիչ-առաջնորդները սերտորեն աշխատում են Առաջնորդության զարգացման ղեկավարների (LDM)՝ ծրագրում իրենց անմիջական ղեկավարների հետ, որոնց նպատակն է ամրապնդել մասնակիցների առաջնորդական հմտությունները, աջակցել դասավանդման որակի բարելավմանը և նպաստել նրանց մասնագիտական ու անձնական աճին։

«Դասավանդի՛ր հանուն Հայաստանի»-ն Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ աշխատանքում կիրառում է քոուչինգային մոտեցում։ Քոուչինգի միջազգային ֆեդերացիան քոուչինգը սահմանում է որպես քոուչերի հետ մտածողություն խթանող և ստեղծարար գործընկերություն, որը նրանց ոգեշնչում է առավելագույնս իրացնել անձնական ու մասնագիտական ներուժը. սա կարևոր հմտություն է այսօրվա բարդ և արագ փոփոխվող աշխարհում։ Քոուչինգն օգնում է մարդկանց ավելի լավ հասկանալ իրենց և ինքնաճանաչման ու վերլուծության միջոցով լուծել իրենց առջև ծառացած խնդիրները։

Այս մեթոդն առավել արդյունավետ կիրառելու համար թե՛ քոուչը, թե՛ Ուսուցիչ-առաջնորդը խրախուսվում են նախ ձևավորել առողջ, վստահության վրա հիմնված և համագործակցային միջանձնային հարաբերություններ։

Անհատական քոուչինգային զրույցներ

Առաջնորդության զարգացման ղեկավարները քոուչինգային մոտեցումները հիմնականում կիրառում են Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ անհատական զրույցներում։ 2025 թվականի հարցման արդյունքների համաձայն՝ ղեկավարները շաբաթական միջինում հինգ ժամ են հատկացնում տարբեր Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ անհատական հանդիպումներին։ Յուրաքանչյուր Ուսուցիչ-առաջնորդ ամսական մասնակցում է մեկից ավելի անհատական հանդիպման։ Այս հանդիպումները բաժանվում են երկու հիմնական խմբի՝ ընթացիկ անելիքներին ուղղված քննարկումներ և հատուկ քոուչինգային զրույցներ։

Յուրաքանչյուր Ուսուցիչ-առաջնորդ կիսամյակի ընթացքում մասնակցում է մեկից երեք քոուչինգային զրույցի՝ ըստ իր կարիքների, նպատակների և քոուչինգային քննարկման պատրաստակամության։ Զրույցների պլանավորումն ու կառուցվածքը նույնպես տարբերվում են՝ կախված նրանից՝ Ուսուցիչ-առաջնորդը ծրագրի առաջին, թե երկրորդ տարում է։

Առաջին տարվա մասնակիցների հետ ղեկավարները սովորաբար ավելի շատ հանդիպումներ են անցկացնում՝ ուղղված ընթացիկ անելիքներին և ամենօրյա մարտահրավերներին։ Երկրորդ տարվա Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ քոուչինգային մոտեցումներն ավելի հաճախ են կիրառվում, քանի որ նրանք սովորաբար ավելի պատրաստ են խորքային վերլուծության և երկարաժամկետ առաջնորդական զարգացման։

Քոուչինգային զրույցներ նախաձեռնում են թե՛ Առաջնորդության զարգացման ղեկավարը, և թե՛ Ուսուցիչ-առաջնորդը, որը կարող է հանդիպում առաջարկել՝ որևէ մարտահրավեր խորությամբ քննարկելու համար։ Ուսուցիչ-առաջնորդների առավել հաճախ բարձրացրած թեմաներն են հարաբերությունները՝ գործընկերների կամ աշակերտների հետ, դասավանդման պրակտիկայի բարելավումը և հուզական այրման կառավարումը։

Առաջնորդության զարգացման մենեջերները հետևողականորեն կիրառում են քոուչինգային զրույցներ, քանի որ Ուսուցիչ-առաջնորդների հետադարձ կապը ցույց է տալիս դրանց բարձր արդյունավետությունը՝ առաջնորդական և մասնագիտական զարգացմանն աջակցելու գործում։ 2025 թվականի մայիսի հարցման արդյունքների համաձայն՝ մասնակցած բոլոր 22 Ուսուցիչ-առաջնորդները նշել են, որ՝

• մարտահրավեր առաջանալիս իրենք իրենց Առաջնորդության զարգացման ղեկավարի հետ միասին լուծում են փնտրում,
• բավականաչափ վստահում են իրենց Առաջնորդության զարգացման ղեկավարին՝ իրենց հույզերն ու անհանգստությունները նրա հետ կիսելու համար,
• բարձր են գնահատում իրենց Առաջնորդության զարգացման ղեկավարի հետ զրույցների արդյունավետությունը։

_\*Հարցման այս արդյունքներն արտացոլում են մեկ Առաջնորդության զարգացման ղեկավարի խմբի պատկերը, թեև պատասխանները մեծապես համընկնում են նաև մյուս խմբերի պատասխանների հետ։

Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ քոուչինգային մոտեցումների կիրառումը նաև խրախուսում է նրանց նման գործելակերպեր կիրառել իրենց դասարաններում՝ աշակերտների հետ աշխատելիս։ Քոուչինգն օգնում է Ուսուցիչ-առաջնորդներին սահմանել հստակ ակնկալիքներ, ձևավորել համագործակցային ուսումնական միջավայր և ավելի մեծ ուշադրություն հատկացնել ինքնաճանաչմանն ու բարեկեցությանը։ Նրանք կիրառում են դասավանդման բազմազան ռազմավարություններ և ստեղծում աշակերտների առաջնորդական զարգացմանն աջակցող միջավայրեր։

Դասալսումների վրա հիմնված քոուչինգային զրույցներն ուղղորդում են Ուսուցիչ-առաջնորդներին սահմանելու աշակերտակենտրոն նպատակներ, վերլուծելու իրենց աշխատանքն ու շարունակաբար բարելավելու ուսումնառությունը: միջավայրը.

«Դասավանդի՛ր հանուն Հայաստանի»-ում Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ աշխատող Առաջնորդության զարգացման ղեկավարները պարբերաբար անցնում են մասնագիտական վերապատրաստումներ՝ օգտագործելով Bright Morning Consulting-ի՝ կրթության ոլորտում քոուչինգով մասնագիտացած ընկերության նյութերը, ինչպես նաև մասնակցում են Teach For All-ի դասընթացներին և քոուչինգային հանդիպումներին.

Աջակցության արդյունավետությունը տվյալներով. ի՞նչ են ասում Ուսուցիչ-առաջնորդները

«Դասավանդի՛ր հանուն Հայաստանի»-ում առաջնահերթություն է տրվում տվյալահեն աշխատանքի մշակույթին։ Կազմակերպությունը հավատում է, որ ուսուցիչներին տրամադրվող աջակցությունը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն փորձի և համագործակցության, այլև տվյալների ու փաստերի մանրակրկիտ վերլուծության վրա։

Յուրաքանչյուր ուսումնական տարվա ավարտին կազմակերպությունն անանուն հարցում է անցկացնում երկամյա ծրագրի մասնակից Ուսուցիչ-առաջնորդների շրջանում։ Հարցման նպատակն է հավաքել նրանց կարծիքները Առաջնորդության երկամյա ծրագրի մասին, հասկանալ տրամադրված մասնագիտական աջակցության արդյունավետությունը և բացահայտել շարունակական բարելավման ուղղությունները։ Հարցման արդյունքները կազմակերպությանը թույլ են տալիս գնահատել իր ազդեցությունը ոչ թե ենթադրությունների, այլ իրական տվյալների հիման վրա։

Հարցումը նաև ուսումնասիրում է աշխատանքային հարաբերությունների որակը։ Երեք տարի անընդմեջ Ուսուցիչ-առաջնորդների 98%-ը նշել է, որ իր ղեկավարի հետ ունի վստահելի և համագործակցային հարաբերություններ, և որ ստացած աջակցությունն ուղղված է իր երկարաժամկետ աճին ու առաջնորդական զարգացմանը։ Այս կայուն բարձր արդյունքները ցույց են տալիս, որ ծրագիրը ձևավորել է վստահության և համագործակցության մշակույթ, որտեղ հետադարձ կապը դիտարկվում է որպես աճի հնարավորություն։

Նույնքան կարևոր է առաջնորդական հմտությունների զարգացման աջակցությունը։ 2024 թվականին Ուսուցիչ-առաջնորդների 98%-ը համաձայնել է, որ ստացած աջակցությունն օգնել է իրեն աճելու որպես առաջնորդ, իսկ 2025 թվականին այդ ցուցանիշը կազմել է 97%։ Սա ցույց է տալիս, որ աջակցությունը չի սահմանափակվում առարկայական գիտելիքով կամ դասավանդման մեթոդներով. այն նաև ուղղված է ուսուցիչներին որպես համայնքային և կրթական առաջնորդներ զարգացնելուն։

«Դասավանդի՛ր հանուն Հայաստանի»-ի Առաջնորդության զարգացման ղեկավարները շարունակում են քոուչինգային մոտեցումներ կիրառել Ուսուցիչ-առաջնորդների հետ զրույցներում՝ հստակ տարբերակելով քոուչինգային զրույցներն ու ընթացիկ աշխատանքը քննարկելու կանոնավոր հանդիպումները։

Հղումներ՝

• **Քոուչինգային զրույց. այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է այսօր սկսելու համար**
• **Բրայթ Մորնինգ**
• **Teach for All-ի ուսումնառության հարթակ**